هفت مهر ، حامد جوادی – سرمایه‌گذاری در ایران : سپر طلا، نیزه نقره و معمای تورم ، واقعیتی که نمی‌توان نادیده گرفت

اگر سرمایه‌تان را زیر تشک نگه دارید، هر سال حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد از ارزش آن در آتش تورم می‌سوزد. اگر در بانک بگذارید، سود ۲۲ درصدی شما را ۲۰ درصد عقب‌تر از تورم می‌کند. حتی صندوق‌های درآمد ثابت با بازدهی حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد، هنوز ۱۰ تا ۱۵ درصد از قدرت خرید شما را می‌خورند.

پس چاره چیست؟ تنها راه، ساخت سبدی متشکل از دارایی‌های متفاوت است که هرکدام در شرایط خاصی می‌درخشند. در این مقاله، با زبانی ساده و مثال‌های عددی، نقش هر دارایی را در سبد سرمایه‌گذاری ایرانی بررسی می‌کنیم.

طلا سپر است، نقره نیزه

در اقتصاد ناآرام ایران، این دو فلز گرانبها هرکدام نقش یک سلاح را در جبهه سرمایه‌گذاری شما بازی می‌کنند:

• طلا، سپر است:  نقش محافظ و باثبات را دارد. در روزهای ناآرامی، همه به سمت طلا فرار می‌کنند و قیمت آن صعودی می‌شود. طلا مانند یک سپر از سرمایه شما در برابر تورم و جهش‌های ارزی محافظت می‌کند. اگر هدف اصلی شما «نسوزی» است، طلا سپر شماست .
• نقره، نیزه است:  نیزه را برای حمله و پیشروی به کار می‌برند. نقره پتانسیل رشد بیشتری از طلا دارد، زیرا هم جنبه سرمایه‌گذاری و هم کاربرد صنعتی گسترده‌ای (پنل‌های خورشیدی، خودروهای برقی و…) دارد. با این حال، چون نیزه تیز و دولبه است، نقره در زمان‌های رکود، افت شدیدتری را هم تجربه می‌کند. نقره برای کسانی است که می‌خواهند ریسک بپذیرند تا بازده بیشتری بگیرند .

به همین دلیل، سهم نقره در سبد شما باید همیشه کمتر از طلا باشد تا نیزه، کل سپر را زمین نزند.

صندوق‌های طلا و نقره ؛ نمونه‌ها و عملکرد عینی

به جای خرید سکه و شمش فیزیکی، صندوق‌های ETF طلا و نقره در بورس، بهترین گزینه هستند. اما کدام صندوق‌ها عملکرد بهتری داشته‌اند؟

صندوق‌های طلا (سپرها)

طبق آخرین گزارش‌ها، صندوق‌های طلا در سال ۱۴۰۴ بازدهی خیره‌کننده‌ای ثبت کردند. برخی از بهترین نمونه‌ها:

• صندوق عیار (مدیریت مفید):  حدود ۱۲۰٪ بازدهی یکساله  و دارایی تحت مدیریت حدود ۲۶۶ هزار میلیارد تومانی، بزرگترین صندوق طلا .
• صندوق کهربا : حدود ۱۲۱٪ بازدهی یکساله .
• صندوق طلا (لوتوس پارسیان)  :  حدود ۱۱۸٪ بازدهی یکساله .

در بازه ماهانه (تیر ۱۴۰۵)، صندوق‌های طلا به‌طور میانگین ۱۸.۶۲ درصد بازدهی داشتند که بالاتر از همه ابزارهای سرمایه‌گذاری بورس بود .

صندوق‌های نقره (نیزه‌ها)

صندوق‌های نقره تازه‌تأسیس‌تر هستند اما نوسان بالایی دارند:

• صندوق سیلور:   در یک ماه (تیر ۱۴۰۵) حدود ۱۰ تا ۱۱ درصد بازدهی مثبت داشت .
• صندوق نقرابی :  عملکرد متغیری داشته؛ گاهی بازده خوب و گاهی با حباب بالای ۲۰ درصدی .

و هشدار مهم:  صندوق‌های نقره در شش ماه اخیر عملکرد منفی داشته‌اند. میانگین بازده این چهار صندوق به منفی ۲۸.۸ درصد رسیده است .  این یعنی «نیزه» وقتی به کار گرفته می‌شود، گاهی به خودتان هم آسیب می‌زند. پس برای سرمایه‌گذاری در نقره، حتماً افق بلندمدت و تحمل ریسک بالا داشته باشید.

نکته مهم:  صندوق‌های نقره تازه‌تاسیس هستند و داده‌های تاریخی محدودی دارند. انتخاب بهترین گزینه باید بر اساس ترکیب دارایی، نقدشوندگی و کارمزد باشد، نه فقط بازدهی کوتاه‌مدت. طبق مقررات، حداقل ۷۰ درصد دارایی این صندوق‌ها باید گواهی سپرده شمش نقره باشد.

یک ابزار کمکی برای نسبت طلا به نقره در سبد سرمایه‌گذاری : برخی سرمایه‌گذاران از نسبت طلا به نقره (Gold-Silver Ratio) برای تنظیم این ترکیب استفاده می‌کنند. این نسبت نشان می‌دهد برای خرید یک اونس طلا، به چند اونس نقره نیاز است.

• قاعده کلی :  اگر این نسبت بالای ۸۰ باشد، نقره در مقایسه با طلا ارزان‌تر محسوب می‌شود و زمان مناسبی برای افزایش سهم نقره است. اگر نسبت زیر ۵۰  باشد، طلا جذاب‌تر به نظر می‌رسد.

صندوق‌های درآمد ثابت؛ لنگر آرامش

اگر طلا سپر و نقره نیزه هستند، صندوق‌های درآمد ثابت نقش «لنگر» را دارند. این صندوق‌ها با سرمایه‌گذاری در اوراق دولتی و سپرده‌های بانکی، بازدهی مشخص و نسبتاً مطمئنی ارائه می‌دهند.

نمونه عینی: صندوق کوثر یکم

• بازدهی یک ساله (تا مرداد ۱۴۰۵):  ۴۰.۰۶  درصد .
• بازدهی سه ساله:  ۹۳.۲۶ درصد .

هرچند این بازدهی از تورم عقب‌تر است، اما به‌مراتب بهتر از سود بانکی (۲۲ درصد) عمل می‌کند و نقش حیاتی در کاهش ریسک کلی سبد ایفا می‌کند.

مقایسه عددی بازدهی؛ کدام یک از همه بهتر بود؟

بیایید عملکرد سال ۱۴۰۴ را با هم مقایسه کنیم تا تصمیم‌گیری ساده‌تر شود:

نتیجه :  در یک سال، صندوق‌های طلا با اختلافی بیش از ۸۰ درصد از درآمد ثابت پیشی گرفتند. نقره هم در ماه‌های خوب، عملکردی نزدیک به طلا داشته است.

سه مدل پیشنهادی سبد سرمایه‌گذاری ( با سرمایه ۲۰۰ میلیون تومان )

با توجه به استعاره‌ها و داده‌های عددی بالا، مدل‌های زیر را پیشنهاد می‌کنم:

مدل اول :  سرمایه‌گذار محافظه‌کار (ریسک‌گریز، افق ۱ ساله)

فلسفه :  سپر قطور، نیزه کوچک، لنگر محکم.

مدل دوم : سرمایه‌گذار متعادل (میانه‌رو، افق ۲-۳ ساله)  پیشنهاد اصلی

فلسفه:  سپر مستحکم،  نیزه آماده ،  لنگر برای روز مبادا .

مدل سوم : سرمایه‌گذار جسور (ریسک‌پذیر، افق ۵ ساله)

فلسفه:  نیزه بلند، سپر خوب، لنگر سبک.

بازتعادل‌سازی (Rebalancing) ؛  راز ماندگاری

سبد سرمایه‌گذاری را نمی‌توان یک بار ساخت و رها کرد. هر سال، درصد دارایی‌ها تغییر می‌کند. مثلاً اگر بورس رشد کند و سهم سهام از ۴۰٪ به ۶۰٪ برسد، باید بخشی از سهام را بفروشید و به طلا یا درآمد ثابت اضافه کنید تا سبد به نسبت اولیه بازگردد.

نتیجه‌گیری نهایی

۱. تورم بزرگ‌ترین دشمن شماست. در ایران امروز، صندوق درآمد ثابت به تنهایی پاسخگو نیست و فقط ضرر شما را کم می‌کند.
۲. طلا سپر است، نقره نیزه. از سپر (طلا) برای حفظ سرمایه و از نیزه (نقره) برای رشد بیشتر استفاده کنید. سهم نقره را همیشه کمتر از طلا بگذارید.
۳. سهم طلا و نقره را بالا ببرید. بر اساس داده‌های بازدهی، پیشنهاد می‌کنم مجموع سهم این دو فلز را بین ۴۰ تا ۵۰ درصد کل سرمایه در نظر بگیرید.
۴. صندوق‌های پیشنهادی :  برای طلا، صندوق‌های عیار (بزرگ‌ترین و با سابقه) و کهربا گزینه‌های مناسبی هستند. برای نقره، صندوق سیلور نقدشوندگی بهتری دارد، اما از حباب قیمتی آن غافل نشوید.
۵. هر سال، سبدتان را بازتعادل‌سازی کنید تا ریسک آن کنترل شود.

سخن پایانی:  سرمایه‌گذاری، علم و هنر مدیریت ریسک است. هیچکس نمی‌داند فردا بورس می‌رود یا طلا، اما کسی که سبدی متنوع و متعادل داشته باشد، در هر شرایطی سرپا می‌ماند.

 به یاد داشته باشید:  سپرتان را محکم بگیرید و نیزه‌تان را به‌موقع به کار بگیرید.