انوشه انصاری ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶ ( ۲۱ شهریور ۱۴۰۵  )، ۶۰ ساله می‌شود؛ درست در سالی که دو دهه از سفر تاریخی او به ایستگاه فضایی بین‌المللی می‌گذرد. سفری که تنها ۶ روز پس از چهلمین سالروز تولدش آغاز شد و نام او را به‌عنوان نخستین ایرانی‌تبار در فضا ثبت کرد، اما داستان او برای سفر به فضا نیست؛ وی پیش از آن یک کارآفرین فناوری بود و پس از بازگشت نیز بخش مهمی از فعالیتش را به حمایت از فناوری‌های نو و ایده‌هایی اختصاص داد.

به گزارش هفت مهر ، انوشه انصاری ۱۲ سپتامبر ۱۹۶۶ ( ۲۱ شهریور ۱۳۴۵ ) در مشهد به دنیا آمد. در سال ۱۹۸۴ ( سال ۶۳-۱۳۶۲ )  ، در نوجوانی، از ایران به آمریکا مهاجرت کرد و تحصیلاتش را در رشته‌های مهندسی ادامه داد؛ کارشناسی الکترونیک و مهندسی کامپیوتر را از دانشگاه جورج میسون و کارشناسی ارشد مهندسی برق را از دانشگاه جورج واشنگتن گرفت.

او در مصاحبه‌ای با مجله Air & Space مؤسسه اسمیتسونین گفته بود که رؤیای فضانوردشدن از کودکی همراهش بوده است.

سفری که تا چند هفته قبل قطعی نبود

رفتن انصاری به فضا از ابتدا برای سپتامبر ۲۰۰۶ برنامه‌ریزی نشده بود.

او برای مأموریت آموزش دیده و ابتدا به‌عنوان خدمه ذخیره سایوز TMA-۹ در نظر گرفته شده بود. قرار بود دایسوکه انوموتو، تاجر ژاپنی، مسافر خصوصی این پرواز باشد؛ اما او نتوانست تأیید پزشکی لازم برای سفر را دریافت کند و انصاری جایگزینش شد.

به این ترتیب، رؤیایی که سال‌ها با انصاری همراه بود، ناگهان یک تاریخ پیدا کرد: ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۶  (۲۷ شهریور ۱۳۸۵) .

۶ روز پس از تولد چهل‌سالگی

۱۸ سپتامبر ۲۰۰۶، تنها ۶ روز پس از چهلمین تولد انصاری، سایوز TMA-۹ از پایگاه بایکونور قزاقستان به فضا پرتاب شد. همراه او، مایکل لوپز آلگریا از ناسا و میخائیل تیورین فضانورد روس، راهی ایستگاه فضایی بین‌المللی شدند. سایوز دو روز بعد به ایستگاه رسید.

این پرواز مجموعه‌ای از اولین‌ها را به نام انصاری ثبت کرد: او نخستین فرد ایرانی‌تبار در فضا و نخستین زن مسلمانی بود که به فضا رفت. از او به‌عنوان نخستین کاوشگر خصوصی زن در فضا یاد می‌کنند؛ آژانس فضایی اروپا در گزارش‌های سال ۲۰۰۶ اصطلاح نخستین زن گردشگر فضایی را به کار می‌برد و ناسا در اسناد خود او را Spaceflight Participant یا (شرکت‌کننده در پرواز فضایی) معرفی کرده است. 

بر اساس گزارش ناسا، انصاری حدود ۹ روز را در ایستگاه فضایی بین‌المللی گذراند و در چهار آزمایش زیست‌پزشکی آژانس فضایی اروپا مشارکت کرد. این آزمایش‌ها از بررسی تأثیر تشعشعات فضایی بر بدن گرفته تا تغییرات عضلانی و مطالعه باکتری‌های محیط ایستگاه را دربر می‌گرفت. او همچنین از مدار زمین وبلاگ می‌نوشت؛ در دورانی که ارتباط مستقیم یک مسافر خصوصی فضایی با مخاطبان زمینی هنوز اتفاقی کاملاً تازه بود.

سال‌ها پس از سفر، وقتی مجله Air & Space از او پرسید دوست دارد میراث پروازش چه باشد، انصاری از تصویری گفت که از آن بالا دیده بود.

او گفت امیدوار است میراث سفرش «نزدیک‌تر کردن مردم به یکدیگر» باشد و توضیح داد: وقتی زمین را از فضا می‌بینید، تقسیم‌بندی‌های زمینی رنگ می‌بازند؛ آن بالا دیگر مسئله این نیست که چه کسی آمریکایی، چینی یا هندی است، بلکه همه انسان‌هایی هستند که روی یک سیاره زندگی می‌کنند.

انصاری گفت: از آن بالا هیچ‌کدام از این‌ها اهمیتی ندارد، چون می‌بینید که همه‌چیز به هم متصل است.

هزینه این سفر نیز بخش جدایی‌ناپذیر روایت آن دوره بود. در تاریخ‌نگاری رسمی ناسا از مأموریت‌های سال ۲۰۰۶، مبلغ پرداخت‌شده برای سفر انصاری ۲۰ میلیون دلار ذکر شده است.

بازگشت پس از ۱۱ روز

در ۲۹ سپتامبر ۲۰۰۶، زمان بازگشت فرا رسید و انصاری با همان فضاپیمایی که او را به ایستگاه رسانده بود، به زمین بازگشت.

از پرتاب تا بازگشت نزدیک به ۱۱ روز گذشته بود؛ حدود ۹ روز آن در ایستگاه فضایی بین‌المللی.

داستان انصاری پس از سفر تمام نشد

زندگی حرفه‌ای انصاری نه با سفر فضایی آغاز شد و نه با بازگشت به زمین پایان یافت.

او پیش از سفر، در سال ۱۹۹۳ شرکت Telecom Technologies Inc یا TTI را بنیان گذاشته و مدیرعامل آن شده بود. این شرکت در حوزه فناوری‌های مخابراتی فعالیت می‌کرد و در سال ۲۰۰۱ با Sonus Networks ادغام شد.

او شرکت فناوری Prodea Systems را نیز در سال ۲۰۰۶ بنیان گذاشت و در سال ۲۰۱۸ مدیرعامل بنیاد XPRIZE شد؛ سمتی که در سال ۲۰۲۶ همچنان در اختیار دارد. این بنیاد اکنون رقابت‌هایی در حوزه‌هایی مانند سلامت، آب، اقلیم، هوش مصنوعی و فناوری‌های پیشرفته برگزار می‌کند.

انصاری در سال ۲۰۱۷ نیز در رویدادی متفاوت خبرساز شد؛ او به همراه فیروز نادری، دانشمند پیشین ناسا، به نمایندگی از اصغر فرهادی در هشتادونهمین دوره جوایز اسکار حاضر شد و جایزه بهترین فیلم خارجی‌زبان برای «فروشنده» را دریافت کرد. فرهادی در اعتراض به فرمان مهاجرتی دولت دونالد ترامپ در مراسم حضور نیافته بود.

ه این ترتیب، شصتمین سال زندگی انوشه انصاری با یک تقارن همراه شده است، بیستمین سال پروازی که در ۴۰سالگی انجام داد.

در این فاصله بیست‌ساله، سفر خصوصی انسان به فضا از پدیده‌ای نادر و چند ده میلیون دلاری تبدیل به صنعتی رو به رشد شده که شرکت‌هایی مانند SpaceX، Blue Origin و Virgin Galactic در آن نقش دارند.

انصاری تنها یکی از چهره‌های این تحول است؛ اما زندگی او میان دو دوره پیوند ایجاد می‌کند: دورانی که سفر یک فرد خصوصی به مدار زمین اتفاقی استثنایی بود و دورانی که بخش خصوصی به یکی از بازیگران مهم صنعت فضایی تبدیل شده است.