در این شب‌های گرم مردادی،‌ آسمان میزبان بارش شهابی موسوم به «بِرساووشی» است؛‌ فرصتی که هرازچندگاهی برای علاقه‌مندان به طبیعت و اخترشناسی بوجود می آید تا بتوانند با خیالی فارغ از هیاهوی زندگی روزمره،‌ به آسمان چشم بدوزند و از شگفتی های آن لذت ببرند.

از طرفی، پدیده دیگر نجومی موسوم به همنشینی سیاره‌های منظومه شمسی همزمان با این بارش شهابی اتفاق می افتد که رصد آن نیز بار دیگر زیبایی های این منظومه را تداعی می‌کند.

یک مدرس و پژوهشگر نجوم در اصفهان با اشاره به این پدیده های نجومی گفت: « برساووشی» از مهمترین و تماشایی‌ترین بارش‌های شهابی است که در مرداد رخ می دهد؛‌ اوج این پدیده یعنی زمانی که بیشترین تعداد شهاب در آسمان رد می شود ۲۱ مرداد است.

علی عسگری روز سه‌شنبه در گفت و گو با ایرنا افزود: در طول سال ممکن است شهاب هایی را در آسمان ببینیم اما در برخی شب‌ها،‌ تعدادشان افزایش می یابد و احتمال دیدن آنها بیشتر می‌شود که به آن « بارش شهابی» گفته می شود.

وی بیان کرد: بارش شهابی در واقع عبور سنگریزه‌ها یا سنگ های آسمانی از داخل جو زمین است که بر اثر اصطکاک با جو می‌سوزند و ردی از خود برجای می گذارند.

این کارشناس نجوم با بیان اینکه بارش شهابی برساووشی از دنباله‌دار «سوییفت تاتل» است که هر ۱۳۳ سال یک بار به دور خورشید می‌چرخد، توضیح داد: آخرین بار که این دنباله‌دار از نزدیک زمین عبور کرد در سال ۱۹۹۲ میلادی بود،‌ این دنباله‌دار از ذرات سنگ، یخ و غبار تشکیل شده و هنگام نزدیک شدن به خورشید به‌دلیل حرارت زیاد آن ذوب می‌شود و از خود اثر برجا می گذارد،‌ وقتی زمین در مدار حرکت خود به دور خورشید وارد محدوده این دنباله‌دار می شود ما بارش شهابی داریم.

عسگری درباره دلیل نامگذاری این بارش شهابی، گفت: اگر مسیر حرکت شهاب‌ها را در این بارش شهابی دنبال و آن‌ها را بهم متصل کنیم، خطوطی که در آسمان شکل می گیرد به نقاطی در اطراف صورت فلکی برساووش می رسد.

وی به شاخص «آهنگ بارش شهابی» (ZHR) نیز اشاره و اضافه کرد: این شاخص به تعداد شهاب هایی که در هر یک ساعت از پدیده بارش شهابی قابل مشاهده است گفته می شود که این معیار برای پدیده برساووشی بین ۵۰ تا ۱۰۰ شهاب در ساعت در نظر گرفته می شود.

به گفته وی،‌ این شاخص سال به سال کاهش می یابد و در حالیکه در سال ۱۹۹۲ رقم بسیار بالایی داشت اما به مرور در حال کاهش است تا زمانی که دنباله دار جدیدی از نزدیکی زمین عبور کند و اثر جدیدی از خود برجا بگذارد.

عسگری تاکید کرد: برای تماشای بارش شهابی برساووشی نیازی به ابزار خاصی نیست؛ در آسمان تاریک، صاف و به دور از آلودگی نوری و هوا می توان به همه نقاط آسمان نگاه کرد اما اگر در فضای شهری باشیم شانس دیدن این شهاب ها بسیار کاهش می‌یابد.

همنشینی سیاره‌ها، فرصتی برای عکاسی نجومی

این پژوهشگر نجوم خاطرنشان کرد: بامداد پنجشنبه (۲۲ مرداد) نیز پدیده نجومی دیگری قابل رصد است که به آن همنشینی سیاره ها گفته می شود.

عسگری افزود: این پدیده به این معنی نیست که سیاره ها به‌طور واقعی کنار هم قرار بگیرند زیرا هرکدام از آن‌ها در یک مدار مجزا دور خورشید می چرخند اما از دید ناظر زمینی این سیاره ها به مقارنه یکدیگر می رسند و نزدیک هم هستند.

وی گفت: در بامداد پنجشنبه (۲۲ مرداد) قبل از طلوع آفتاب، شاهد همنشینی پنج سیاره از سامانه خورشیدی هستیم،‌ عطارد و مشتری نزدیک هم هستند، مریخ پس از آنها قرار دارد و همچنین سیاره اورانوس در کنار خوشه پروین ( از اجرام زیبای آسمان ) و با فاصله‌ای دورتر و در همان امتداد، سیاره زحل قابل تماشاست.

عسگری با بیان اینکه همنشینی سیاره‌ها جزو پدیده های زیبا برای عکاسی و رصد نجومی است،‌ افزود: منجمان و علاقه‌مندان می توانند با استفاده از موقعیت پُرنور سیاره مشتری یا نرم‌افزار و نقشه برخط (آنلاین) موقعیت سایر سیاره‌ها را پیدا کنند،‌ تماشای این پدیده با چشم غیرمسلح امکانپذیر است اما برای تماشای جزییات آن نیاز به تلسکوپ داریم.

خورشیدگرفتگی که در ایران قابل رویت نیست

این کارشناس نجوم یادآور شد: حدود ساعت ۲۱ چهارشنبه ( ۲۱ مرداد) نیز پدیده خورشیدگرفتگی اتفاق می افتد که در کشورمان قابل رویت نیست؛‌ این پدیده در مناطقی مانند ایسلند،‌ گرینلند، شمال اقیانوس اطلس،‌ امریکای شمالی و بخش‌هایی از اسپانیا، شمال افریقا،‌ اروپا و آسیا قابل مشاهده است.

/ایرنا