پنجشنبه ۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
قیمت نفت خام در سال ۲۰۲۶ به یکی از پیچیدهترین و بحثبرانگیزترین موضوعات بازارهای جهانی تبدیل شده است. آنچه این بازار را منحصربهفرد میکند، شکاف عمیق میان دو مفهوم «قیمت بازار» (قیمتهای آتی یا فیوچرز) و «قیمت واقعی» (قیمت نقدی یا اسپات) است.
بسیاری از مردم گمان میکنند نفت یک قیمت واحد دارد، اما واقعیت بسیار متفاوت است. نفت خام بر اساس زمان تحویل قیمتگذاری میشود و این شکاف زمانی میتواند تفاوتهای عظیمی ایجاد کند:
نوع قیمت تعریف وضعیت فعلی (آوریل ۲۰۲۶)قیمت نقدی (اسپات) قیمت نفت برای تحویل فوری (ظرف چند روز) حدود ۱۴۴ دلار در هر بشکه (برنت) قیمت آتی (فیوچرز) قیمت نفت برای تحویل در آینده (ماهها یا سالهای بعد) محدوده ۹۰-۱۰۰ دلار برای ماههای نزدیک و ۶۰-۷۰ دلار برای سالهای دور فاصله (Spread) اختلاف بین این دو قیمت بیش از ۳۵ دلار در برخی موارد
به زبان ساده: اگر امروز به نفت نیاز داشته باشید، باید بیش از ۱۴۰ دلار بپردازید. اما اگر قول بدهید نفت را یک سال بعد تحویل بگیرید، قیمت حدود ۸۰ دلار خواهد بود . این وضعیت «عقبافتادگی شدید» (Super Backwardation) نام دارد و نشانه کمبود حاد عرضه در حال حاضر است، در حالی که بازار انتظار دارد این بحران موقتی باشد.
در اواخر فوریه ۲۰۲۶، با آغاز درگیریهای نظامی میان آمریکا و ایران، عملاً تنگه هرمز – مسیر عبور ۲۰٪ نفت جهان – بسته شد . این رویداد حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز (mb/d) از عرضه جهانی را حذف کرد . قیمت نفت نقدی بلافاصله از حدود ۶۰-۷۰ دلار در ابتدای سال به بالای ۱۰۰ دلار و سپس ۱۴۰ دلار رسید .
پیش از شروع جنگ، تقریباً همه مؤسسات مالی بزرگ پیشبینی میکردند که بازار نفت در سال ۲۰۲۶ با مازاد عرضه مواجه خواهد شد :
· J.P. Morgan: پیشبینی میانگین ۶۰ دلار برای برنت در ۲۰۲۶ · گابلی (Gabelli): مازاد ۲.۳ میلیون بشکهای در روز · کُرول (Kroll): میانگین ۶۱ دلار با وجود ریسکهای ژئوپلیتیک
اما این مدلها «شوک هرمز» را پیشبینی نکرده بودند. به عبارت دیگر، مازاد نظری روی کاغذ در برابر کمبود واقعی در عمل قرار گرفته است .
در گذشته، افزایش قیمت نفت بلافاصله با افزایش حفاری در شیل آمریکا پاسخ داده میشد. اما اکنون شرکتهای نفتی به جای «بیشتر حفاری کن»، شعار «بازده سهامداران اولویت دارد» را دنبال میکنند . تولید نفت شیل آمریکا در سطح حدود ۱۳.۵ میلیون بشکه در روز ثابت مانده است، نه افزایش یافته .
ذخیره استراتژیک نفت آمریکا (SPR) از حدود ۶۴۰ میلیون بشکه در ابتدای دولت بایدن به کمتر از ۴۱۵ میلیون بشکه کاهش یافته و روند پر کردن آن بسیار کند است . این یعنی «کوسن ایمنی» بازار بسیار نازکتر از گذشته است.
کارشناسان سه سناریوی اصلی را مطرح میکنند:
ادامه بحران: اگر تنگه هرمز همچنان بسته بماند و درگیریها تشدید شود، قیمت نفت در محدوده ۱۰۰ تا ۱۵۰ دلار باقی خواهد ماند.
آتشبس و بازگشت تدریجی: اگر توافق صلح حاصل شود و تدریجاً بین ۵ تا ۷ میلیون بشکه به بازار بازگردد، قیمتها به محدوده ۷۵ تا ۸۵ دلار کاهش خواهند یافت، اما همچنان یک «حقالزحمه ریسک» در قیمتها باقی میماند.
پایان کامل بحران: در صورت بازگشت کامل عرضه و رشد مجدد تولید آمریکا و اوپکپلاس، قیمت میتواند به ۵۵ تا ۶۵ دلار بازگردد.
بیشتر تحلیلگران سناریوی دوم را محتملتر میدانند: «نرمال جدیدی» با قیمتهای پایه بالاتر حدود ۷۵ تا ۸۰ دلار، حتی پس از پایان جنگ، به دلیل افزایش «حقالزحمه ریسک» ژئوپلیتیک ساختاری.
خلاصه و نتیجهگیری برای سرمایهگذاران و مصرفکنندگان
اولاً) قیمت نفت هرگز یک عدد نیست. بین قیمت نقدی (بیش از ۱۴۰ دلار) و قیمت آتی (۶۰ تا ۱۰۰ دلار) تفاوت فاحشی وجود دارد و نباید با یک عدد فریب خورد.
ثانیاً، منحنی قیمتهای آتی نشان میدهد که بازار بحران فعلی را موقتی میداند و انتظار کاهش قیمت در میانمدت را دارد.
ثالثاً، پیشبینیهای مازاد عرضه همگی بر اساس مدلهای قبل از بحران هستند، در حالی که وضعیت فعلی کمبود شدید نفت نقدی را نشان میدهد.
رابعاً، حتی پس از حل بحران، حقالزحمه ریسک بالاتر (حدود ۱۰ دلار) احتمالاً قیمتها را در محدوده ۷۵ تا ۸۰ دلار تثبیت میکند که نسبت به سالهای قبل از بحران بالاتر است.
در نهایت، سرمایهگذاران حرفهای هماکنون در حال خرید سهام شرکتهای کارآمد نفتی در قیمتهای پایینتر هستند و منتظر افزایش قیمتهای آتی میباشند.
درک تفاوت میان قیمت نقدی (واقعی) و قیمت آتی (بازار) برای هر تصمیمگیری درباره نفت حیاتی است. اگر مصرفکننده هستید، باید خود را برای قیمتهای بالای بنزین آماده کنید. اگر سرمایهگذار هستید، به جای تمرکز بر نوسانات لحظهای قیمت نقدی، به منحنی قیمتهای آتی و هزینه سربهسر تولید شرکتها توجه کنید.
تمام حقوق برای پایگاه خبری ، تحلیلی هفت مهر محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
طراحی توسط فامو